Kraków (wraz z zamkiem królewskim na Wawelu) pierwszy raz znalazł się pod zaborem austriackim w 1795 r. (trzeci rozbiór Polski) i pozostał w nim do 1809 r. (wojna z Księstwem Warszawskim). Podczas tych 14 lat Austriacy zamienili zamek polskich królów na koszary , a z dziedzińca zewnętrznego utworzyli plac ćwiczeń dla wojska, burząc dwa gotyckie kościoły wawelskie: św. Jerzego i św. Michała. Z odzyskanego z ich rozbiórki materiału przebudowali część królewskich komnat na szpital wojskowy.
Na obrazie Głowackiego z 1845 r. widać mury zamku królewskiego z czasów Augusta Mocnego Sasa oraz bielejące nad nimi dawne domy wikariuszy katedralnych.
Wawel po raz drugi został zajęty przez armię austriacką w 1846 r. po upadku powstania krakowskiego i likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej. Wówczas Austriacy wybudowali na Wawelu trzy ogromne gmachy szpitali wojskowych.
W 1850 r., po decyzji cesarza Franciszka Józefa I, o budowie Twierdzy Kraków, rozpoczęto przebudowę dawnych polskich murów obronnych oraz budowę nowych murów kleszczowych, zwieńczonych zębatym krenelażem oraz wiszącymi w narożnikach strzelnicami. Od strony miasta zbudowano dwie półokrągłe kaponiery, a także trzy bramy forteczne (czynne obecnie dwie bramy powstały później).
Przez II połowę XIX wieku Wawel pełnił rolę cytadeli Twierdzy Kraków.
W 1905 cesarz Franciszek Józef I wyraził zgodę na opuszczenie Wawelu przez wojsko austriackie, pod warunkiem wykupienia zamku. Z zebranych przez ludność polską składek sfinansowano Austriakom utratę szpitali wojskowych i z wielkim entuzjazmem rozpoczęto prace konserwatorskie. Ofiarodawców upamiętniono cegiełkami umieszczonymi w północnym murze. Wtedy też powstał projekt wyburzenia poaustriackich budynków i zastąpienia ich nowymi budowlami. Projekt Akropolis, Stanisława Wyspiańskiego i Władysława Ekielskiego zakładał umieszczenie na Wawelu Parlamentu Polski, Muzeum Narodowego, Akademii Umiejętności oraz Kurii Biskupiej.
Wawel jako cytadela Twierdzy Kraków
Wawel jako cytadela Twierdzy Kraków
- Załączniki
-
- 7. Cytadela Wawel - pierwsza brama forteczna.JPG (84 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 6. Cytadela Wawel - mur od strony miasta.JPG (69.4 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 5. CegieÂłki ofiarodawcĂłw.JPG (68.65 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 4. Akropolis Wawel.JPG (51.04 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 3. Cytadela Wawel - mapa z 1900 r..JPG (102.57 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 2. Cytadela Wawel - budynek austriackiego szpitala wojskowego.JPG (48.68 KiB) Przejrzano 10648 razy
-
- 1. Wawel w 1845 r. - obraz Jana Nepomucena GÂłowackiego.JPG (60.81 KiB) Przejrzano 10648 razy
Zapraszam do spaceru wokół wawelskiej cytadeli:
Od strony miasta znajdują się dwie półokrągłe fortyfikacje, zwane kaponierami lub bastejami, przeznaczone do prowadzenia ognia w kilku kierunkach. W dolnej, sklepionej kondygnacji obu kaponier znajdują się stanowiska dla dział, zaś na górnej, otwartej kondygnacji są stanowiska dla lekkiej artylerii oraz strzelców piechoty. Pod Kurzą Stopką, mury cytadeli tworzą redan, przechodzący w kleszcze.
Od strony miasta znajdują się dwie półokrągłe fortyfikacje, zwane kaponierami lub bastejami, przeznaczone do prowadzenia ognia w kilku kierunkach. W dolnej, sklepionej kondygnacji obu kaponier znajdują się stanowiska dla dział, zaś na górnej, otwartej kondygnacji są stanowiska dla lekkiej artylerii oraz strzelców piechoty. Pod Kurzą Stopką, mury cytadeli tworzą redan, przechodzący w kleszcze.
- Załączniki
-
- 18. Cytadela Wawel - zĂŞby muru od stronu BernardynĂłw.JPG (78.05 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 17. Cytadela Wawel.JPG (56.26 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 16. Cytadela Wawel.JPG (81.09 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 15. Cytadela Wawel.JPG (64.7 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 14. Cytadela Wawel - poczÂątek kleszczy przy Grodzkiej.JPG (68.12 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 13. Cytadela Wawel - mur kamienny przechodzi w ceglany.JPG (71.08 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 12. Cytadela Wawel - widok od Âśw. Idziego.JPG (46.98 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 11. Cytadela Wawel - ceglany krenelaÂż.JPG (87.21 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 10. Cytadela Wawel - otwory w kaponierze.JPG (66.41 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 9. Cytadela Wawel - kaponiera pod KurzÂą StopkÂą.JPG (67.07 KiB) Przejrzano 10647 razy
-
- 8. Cytadela Wawel - Kurza Stopka oraz pozamykana brama.JPG (72.68 KiB) Przejrzano 10647 razy
Zębate mury dobrze komponują się z gotyckimi basztami: Senatorską oraz Szlachecką.
Kolejne kleszcze usytuowane pod inną gotycką Basztą Sandomierską tworzą wysokie ściany, doskonale widoczne z Bulwarów Wiślanych. Niestety, w rejonie Smoczej Jamy, pod Basztą Złodziejską, mury są zakryte drzewami.
Kolejne kleszcze usytuowane pod inną gotycką Basztą Sandomierską tworzą wysokie ściany, doskonale widoczne z Bulwarów Wiślanych. Niestety, w rejonie Smoczej Jamy, pod Basztą Złodziejską, mury są zakryte drzewami.
- Załączniki
-
- 31. Cytadela Wawel i smok.JPG (104.95 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 30. Cytadela Wawel.JPG (99.91 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 29. Cytadela Wawel.JPG (55.51 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 28. Cytadela Wawel.JPG (70 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 27. Cytadela Wawel.JPG (65.63 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 26. Cytadela Wawel i Baszta Sandomierska.JPG (46.63 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 25. Cytadela Wawel - kleszce pod BasztÂą SandomierskÂą.JPG (64.93 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 23. Cytadela Wawel.JPG (78.87 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 22. Cytadela Wawel i Baszta Sentorska.JPG (61.53 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 21. Cytadela Wawel - druga brama forteczna.JPG (59.53 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 20. Cytadela Wawel - pod BasztÂą SnatorskÂą.JPG (86.32 KiB) Przejrzano 10646 razy
-
- 19. Cytadela Wawel.JPG (70.57 KiB) Przejrzano 10646 razy
Od strony Wisły mury cytadeli posiadają ciemne, wielkie otwory artyleryjskie. Wystające ponad nimi białe, kamienne ściany Budynku Administracji, wbrew swojemu wyglądowi są współczesną budowlą.
- Załączniki
-
- 41. Cytadela Wawel.JPG (90.07 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 40. Cytadela Wawel i Budynek Administracji.JPG (77.16 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 39. Cytadela Wawel.JPG (66.61 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 38. Cytadela Wawel.JPG (76.47 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 37. Cytadela Wawel.JPG (69.2 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 36. Cytadela Wawel.JPG (72.44 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 34. Cytadela Wawel.JPG (82.27 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 35. Cytadela Wawel.JPG (88.78 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 33. Cytadela Wawel i Baszta ZÂłodziejska.JPG (87.86 KiB) Przejrzano 10644 razy
-
- 32. Cytadela Wawel.JPG (105.31 KiB) Przejrzano 10644 razy
U stóp Domu Katedralnego mury cytadeli znów są zasłonięte gęstą roślinnością. Tu też znajduje się druga, bliźniacza kaponiera.
- Załączniki
-
- 48. Cytadela Wawel - koniec spaceru.JPG (91.75 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 47. Cytadela Wawel - przy Bramie Herbowej.JPG (83.48 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 46. Cytadela Wawel.JPG (82.63 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 45. Cytadela Wawel - druga kaponiera.JPG (76.03 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 44. Cytadela Wawel.JPG (84.71 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 43. Cytadela Wawel.JPG (76.63 KiB) Przejrzano 10642 razy
-
- 42. Cytadela Wawel.JPG (75.67 KiB) Przejrzano 10642 razy